ฉลากอาหารเสริม ต้องมีอะไรบ้าง ตามกฎ อย.

อัปเดตข้อมูล: 17 ตุลาคม 2569

ฉลากอาหารเสริม ต้องเป็นภาษาไทยและแสดงรายการที่กฎหมายกำหนด เช่น ชื่ออาหาร เลขสารบบอาหาร ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิต ปริมาณสุทธิ ส่วนประกอบสำคัญ ข้อมูลผู้แพ้อาหาร และวันผลิตหรือวันหมดอายุ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารต้องมีข้อความเตือนเพิ่มตามประกาศที่เกี่ยวข้องด้วย

ถ้าคุณกำลังเตรียมแบรนด์และอยากรู้ว่าฉลากต้องมีอะไรก่อนส่งงานให้ดีไซเนอร์ บทความนี้สรุปรายการสำคัญ ข้อความเตือน ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย และความต่างของฉลากกับโฆษณา หากยังอยู่ในขั้นเลือกผู้ผลิต ดูภาพรวมได้ที่หน้ารับผลิตอาหารเสริม

ฉลากอาหารเสริมต้องมีอะไรบ้าง

ฉลากอาหารในภาชนะบรรจุอ้างอิง ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 450) พ.ศ. 2567 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ ตามที่กองอาหาร อย. ระบุไว้ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารต้องทำตามประกาศนี้ และมีประกาศเฉพาะอีกชุดหนึ่งสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตารางนี้สรุปรายการหลักที่ต้องตรวจ

ข้อกำหนดเรื่องสีและขนาดตัวอักษรของแต่ละรายการแตกต่างกัน และขึ้นกับขนาดพื้นที่ฉลาก หลักใหญ่คือ สีของพื้นฉลากและสีข้อความต้องตัดกัน และข้อความต้องอ่านได้ง่าย ควรเปิดตารางขนาดตัวอักษรในประกาศหรือสอบถาม อย. ก่อนล็อกแบบ

อ่านประกาศและตัวอย่างฉลากอย่างเป็นทางการได้ที่ หน้าการแสดงฉลากอาหารในภาชนะบรรจุ กองอาหาร อย.

ข้อความเตือนบนฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหารมีอะไรบ้าง

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารมีข้อกำหนดเฉพาะเพิ่มเติมจากฉลากอาหารทั่วไป โดยอ้างอิงประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 293) พ.ศ. 2548 เรื่อง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และฉบับที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งปัจจุบันรวมถึงประกาศ (ฉบับที่ 448) พ.ศ. 2567 ข้อความเตือนสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิดมีดังนี้

ถ้อยคำและเงื่อนไขของคำเตือนอาจถูกแก้ไขตามประกาศฉบับใหม่ จึงต้องเปิดประกาศฉบับรวมที่ อย. เผยแพร่ล่าสุดตรวจเทียบทุกครั้ง อย่าคัดลอกถ้อยคำจากฉลากของแบรนด์อื่น เพราะสินค้าของเขาอาจมีส่วนประกอบและเงื่อนไขต่างจากของคุณ

ฉลากอาหารเสริมที่พบข้อผิดพลาดบ่อยมีอะไรบ้าง

ข้อผิดพลาดเหล่านี้เป็นสิ่งที่ควรไล่ตรวจก่อนส่งแบบพิมพ์ เพราะแก้หลังพิมพ์แล้วต้องเสียต้นทุนทำใหม่

• ใช้ภาษาอังกฤษล้วน: ฉลากสำหรับผู้บริโภคในไทยต้องมีข้อความภาษาไทย
• ตัวอักษรเล็กหรือสีกลืนกับพื้น โดยเฉพาะข้อมูลผู้แพ้อาหารและคำเตือน
• ใส่เลขสารบบอาหารผิดตำแหน่งหรือผิดขนาด หรือใช้เลขก่อนได้รับอนุญาตจริง
• ระบุชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตไม่ครบ หรือไม่ใช้คำกำกับ เช่น ผู้ผลิต ผู้แบ่งบรรจุ ให้ถูกต้อง
• ลืมข้อมูลผู้แพ้อาหารเมื่อส่วนประกอบเข้าข่าย เช่น นม ถั่วเหลือง หรือถั่วลิสง
• แสดงวันผลิตหรือวันหมดอายุไม่สอดคล้องกับอายุการเก็บรักษาของสินค้า
• ใส่ข้อความที่ทำให้เข้าใจว่ารักษาโรคหรือป้องกันโรคได้
• ฉลากที่พิมพ์ไม่ตรงกับแบบที่ได้รับอนุญาต เช่น แก้ข้อความเองตอนจัดหน้า

ข้อควรระวัง: ข้อความแสดงประโยชน์ต่อสุขภาพมีหลักเกณฑ์เฉพาะ อย่าเขียนจากความรู้สึกหรือเลียนแบบแบรนด์อื่น

ขั้นตอนตรวจฉลากก่อนพิมพ์จริงทำอย่างไร

ลำดับนี้ช่วยให้ไม่ตกหล่นรายการสำคัญ

1. ดึงรายการบังคับจากประกาศฉบับล่าสุด แล้วทำเป็นเช็กลิสต์ของแบรนด์เอง
2. ให้ผู้ผลิตยืนยันข้อมูลส่วนประกอบ ปริมาณสุทธิ และอายุการเก็บรักษาของสินค้าจริง
3. จัดวางข้อความหลักก่อน เช่น ชื่ออาหาร เลขสารบบอาหาร ผู้ผลิต แล้วค่อยแต่งดีไซน์
4. ตรวจขนาดตัวอักษร ความตัดกันของสี และคำเตือนในกรอบ
5. เทียบฉลากกับข้อมูลที่ยื่นขออนุญาต ว่าข้อความตรงกันทุกจุด
6. ขอให้ผู้ผลิตหรือผู้เชี่ยวชาญช่วยอ่านทวนอีกรอบ แล้วจึงสั่งพิมพ์

ถ้าอยู่ในช่วงวางแผนทั้งแบรนด์ ดูขั้นตอนครบทั้งเส้นทางได้ที่ สร้างแบรนด์อาหารเสริม ขั้นตอนทำแบรนด์ตัวเอง

ฉลากกับโฆษณาอาหารเสริมต่างกันอย่างไร

หลายแบรนด์เข้าใจว่าถ้าฉลากผ่านแล้ว จะเขียนอะไรในโพสต์หรือเว็บไซต์ก็ได้ ความจริงคือสองเรื่องนี้มีกติกาแยกกัน ตารางเทียบให้เห็นชัด

ข้อสำคัญคือ ฉลากที่ถูกต้องไม่ได้ทำให้โฆษณาถูกต้องโดยอัตโนมัติ ควรตรวจหลักเกณฑ์โฆษณาของ อย. แยกต่างหาก และตรวจว่าโฆษณาสินค้าของคุณต้องขออนุญาตก่อนหรือไม่

ข้อมูลอะไรที่เจ้าของแบรนด์ต้องเตรียมให้ครบก่อนทำฉลาก

ฉลากที่ดีเริ่มจากข้อมูลที่ครบ ไม่ใช่เริ่มจากดีไซน์ ก่อนส่งงานให้ดีไซเนอร์ ควรมีข้อมูลต่อไปนี้อยู่ในมือ

• ชื่อสินค้าและชื่อแบรนด์ที่ตัดสินใจแล้ว เพราะชื่ออาหารต้องแสดงชัดเจนและมีขนาดตัวอักษรกำหนด
• รายการส่วนประกอบและสัดส่วนที่ยืนยันกับผู้ผลิตแล้ว
• ปริมาณสุทธิต่อหน่วยบรรจุ และอายุการเก็บรักษา
• ข้อมูลผู้แพ้อาหารที่ผู้ผลิตยืนยัน รวมถึงกรณีที่อาจปนเปื้อนข้ามในไลน์ผลิต
• ชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิตหรือผู้แบ่งบรรจุ พร้อมสถานะของผู้จัดจำหน่าย
• เลขสารบบอาหาร ซึ่งต้องได้จากกระบวนการขออนุญาตจริง ไม่ใช่เลขชั่วคราวหรือเลขตัวอย่าง

เรื่องวันที่บนฉลากมีหลักง่าย ๆ คือสินค้าที่เก็บได้ไม่เกิน 90 วัน ต้องแสดงวัน เดือน และปี ส่วนสินค้าที่เก็บได้นานกว่านั้นแสดงเดือนและปีก็ได้ เมื่อมีข้อมูลครบ ทีมออกแบบจะวางผังได้เร็วขึ้นและแก้งานน้อยลง

จะเตรียมฉลากอย่างไร ถ้ากำลังเริ่มแบรนด์ใหม่

เริ่มจากกำหนดรูปแบบสินค้าและบรรจุภัณฑ์ก่อน เพราะขนาดกล่องหรือซองจะกำหนดพื้นที่ฉลาก และพื้นที่ฉลากกำหนดขนาดตัวอักษรขั้นต่ำ จากนั้นเตรียมข้อมูลส่วนประกอบและปริมาณจากผู้ผลิต แล้วค่อยให้ดีไซเนอร์เริ่มออกแบบ ไม่ใช่ออกแบบสวยก่อนแล้วค่อยพบว่าข้อความที่ต้องมีใส่ไม่ลง

หากต้องการคุยเรื่องการเตรียมงานกับโรงงาน ส่งข้อความหาทีมงานได้ที่ หน้าติดต่อเรา ควรถามโรงงานด้วยว่าช่วยตรวจร่างฉลากส่วนใดได้บ้าง และส่วนใดเจ้าของแบรนด์ต้องรับผิดชอบเอง

ข้อมูลในบทความเป็นภาพรวมทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย ตรวจประกาศฉบับล่าสุดกับ อย. ก่อนพิมพ์ฉลากจริงทุกครั้ง